Επιστημονικό Συνέδριο

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

«Ο καπνός στην ιστορία: οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προσεγγίσεις»

Καβάλα, 7-9 Δεκεμβρίου 2018

Ξενοδοχείο AIROTEL GALAXY

Ελ. Βενιζέλου 27


Διοργάνωση

Ινστιτούτο Κοινωνικών Κινημάτων και Ιστορίας Καπνού (ΙΚΚΙΚ)

Σε συνεργασία με:

  • Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης-Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών

  • Πανεπιστήμιο Αμβούργου, Τμήμα Γλωσσών, Λογοτεχνίας και Μέσων II

  • Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, ΜΠΣ Δημόσια Ιστορία



Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2018

09.00-10.00: εγγραφή συνέδρων, παραλαβή φακέλων

1η παράλληλη συνεδρία: Εμπόριο και επιχειρηματικές στρατηγικές του καπνού Ι

Προεδρείο:

10.00-11.00

Τζιβάρα Παναγιώτα

Εκμισθωτές και καταναλωτές καπνού στο βενετικό Κράτος της Θάλασσας: το δίκτυο της οικονομίας της απόλαυσης


Βόγλη Ελπίδα

«Καπνοπωλείον 'Η Ροδόπη' (…) επί της διασταυρώσεως των οδών Αιόλου και Πανδρόσου»: Από την 'ειδοποίηση' και τη ρεκλάμα του 19ου αιώνα στη μεσοπολεμική διαφημιστική εκστρατεία για τη διαμόρφωση μιας ελληνικής κοινωνικής 'κουλτούρας' κατανάλωσης σιγαρέττων


Κυπριωτάκης Δημήτρης

«Τα Κρητικά καπνά». Στοιχεία για το εμπόριο καπνού στην Ανατολική Κρήτη κατά το Μεσοπόλεμο


Zabala, Juan Carmona

Old Practices in a New Framework: the Primary Purchasing of Oriental Tobacco in Interwar Greece

11.00-11.30

συζήτηση




11.30-12.00: Διάλειμμα



2η παράλληλη συνεδρία: Κράτη και επιχειρήσεις

Προεδρείο:

12.00-13.00

Πρόντζας Ευάγγελος - Φουρνάρη Βιργινία-Αναστασία

Ο καπνός στις Βαλκανικές και Ευρωπαϊκές σχέσεις του μεσοπολέμου


Σπυριδόπουλος Αριστοτέλης

Το ζήτημα του καπνού στις διαπραγματεύσεις για την υπογραφή της πρώτης εμπορικής συμφωνίας Ελλάδας - Τσεχοσλοβακίας 1920 - 1923


Αποστολόπουλος Δημήτρης

Η ελληνογερμανική Συμφωνία του 1950 για τα καπνά (Tabakabkommen)


Λεωνιδάκης Νίκος

Η χρηματοδότηση της εμπορίας και επεξεργασίας του καπνού κατά την μεταπολεμική περίοδο



3η παράλληλη συνεδρία: Ο καπνός στην τέχνη Ι

Προεδρείο:

10.00-11.00

Κιουρτσή-Μιχαλοπούλου Αγγελική

Άρωμα καπνού στο λογοτεχνικό έργο Καβαλιωτών ποιητών και πεζογράφων


Κούγκουλος Θανάσης

Καπνίζοντας στην Κωνσταντινούπολη του 19ου αιώνα: Μαρτυρίες από το ελληνικό μυθιστόρημα των «Αποκρύφων»


Μάρκου Χριστίνα

Ο καπνός ως λογοτεχνικό πρότυπο (Η περίπτωση του μυθιστορήματος «Καπνά» του Ντιμίταρ Ντίμοβ)


Ταστάνη Ελπινίκη

«Αρχάγγελοι της παλικαριάς»: Η εικόνα του λαθρέμπορα καπνού (τέλη 19ου - αρχές 20ού αιώνα) μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα λεσβίων συγγραφέων

11.00-11.30

συζήτηση




11.30-12.00: Διάλειμμα



4η παράλληλη συνεδρία: Ο καπνός στην τέχνη ΙΙ

Προεδρείο:

12.00-13.00

Moennig Ulrich

«Εθισμός στη νικοτίνη» - ο καπνός, οι περιστάσεις παραγωγής του και η κατανάλωσή του στη νεοελληνική λογοτεχνία


Γαλανόπουλος Γιάννης

Η καλλιέργεια και η επεξεργασία του καπνού. Μια μνημειακή σύνθεση του γλύπτη Χρήστου Καπράλου


Αρκολάκης Μανόλης

Η κινηματογραφική απεικόνιση της βιομηχανίας καπνού


Καλούδη Κωστούλα

The back breaking leaf: Η ζωή των καπνεργατών στην οθόνη

13.00-13.30

συζήτηση






Επίσημη έναρξη συνεδρίου

17.00-18.00: χαιρετισμοί από φορείς και εκπροσώπους των συνεργαζόμενων πανεπιστημίων

18.00-18.30: Εισαγωγική ομιλία: Σωκράτης Πετμεζάς, «Ο καπνός στην ιστορία»



Απογευματινή συνεδρία Παρασκευής: Η Καβάλα του καπνού

Προεδρείο:

18.45-20.00

Γαβριηλίδου Ζωή


Το γλωσσάρι του καπνού


Καμπάκη-Βουγιουκλή Πηνελόπη

Ένα απόγευμα με τις Καβαλιώτισσες: μίλα μου για τον καπνό


Γαραντούδης Ευριπίδης

Το καπνικό ζήτημα στο έργο ποιητών που συνδέθηκαν με την Καβάλα


Ριτζαλέος Βασίλης

Εβραίοι καπνέμποροι και καπνεργάτες στην Καβάλα κατά την οικονομική κρίση 1929-1932


Παληκίδης Άγγελος

Βιογραφία της λήθης: Σαμπετάι Τσιμίνο, ο τελευταίος Εβραίος καπνέμπορος της Καβάλας

20.00-20.30

συζήτηση




20.30 Δεξίωση-μουσική εκδήλωση









Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου

1η πρωινή συνεδρία: ο καπνός ως αγροτικό προϊόν

Προεδρείο:

09.30-10.45

Βοζίκας Γιώργος

Τεχνικές παραγωγής και καταμερισμός εργασίας στην καλλιέργεια και χωρική επεξεργασία του καπνού στα Δαρνακοχώρια


Νικολάου Κύριλλος

Αλλαγή καλλιεργειών στη Κύπρο από τα τέλη του 19ου αιώνα από την αμπελοκαλλιέργεια στην καπνοκαλλιέργεια


Μπακιρτζής Ιωάννης

Στοιχεία για την παραγωγή, τη μεταποίηση και το εμπόριο καπνού στην Καβάλα (Τέλη 19ου - αρχές 20ού αιώνα), προερχόμενα από τα δημοσιεύματα της Εβραϊκής "Journal de Salonique"


Σέργης Μανόλης

Η ιστορία του καπνού στη Νάξο (αρχές 20ού αιώνα - 1950) με έμφαση στην περίοδο του Μεσοπολέμου. Συμβολή στη μελέτη της ιστορίας του ελληνικού καπνού


Πατρώνης Βασίλης - Χουλιάρας Σπύρος

Από τις αρχές του 20ού αιώνα στη Μεταπολεμική περίοδο: Διαστάσεις, χωρική επέκταση και συμβολή της καπνοπαραγωγής στην Αιτωλοακαρνανία

10.45-11.15

Συζήτηση




11.15-11.45: διάλειμμα

2η πρωινή συνεδρία: ο καπνός ως βιομηχανικό προϊόν

Προεδρείο:

11.45-12.45

Ρούπα Ευφροσύνη

Greek Cigarette Packaging: From a Matter of Personal taste to Oriental v.s.National and Corporate Identity

Αναγνωστοπούλου Χρυσούλα

«Βιομηχανία σιγαρέττων εν Σάμω»: Όψεις της επιχειρηματικότητας του καπνεμπορικού οίκου των αδελφών Μ. και Σ. Καραθανάση στη Σάμο (1887-1916)


Καραμπάτσος Χρήστος - Αλέξης Νικόλαος

Η πρώτη εκμηχάνιση της ελληνικής σιγαροποιίας: Μεταξύ των εργατικών αντιδράσεων και της κρατικής επιστασίας.


Φουντανόπουλος Κώστας

«Ο άλλος εργάτης». Καπνεργάτριες και κατανομή της εργασίας στα καπνεργοστάσια της Θεσσαλονίκης του μεσοπολέμου

12.45-13.15

Συζήτηση




13.15-14.30: Ελαφρύ γεύμα



1η απογευματινή συνεδρία: δημόσιες ρητορικές για τον καπνό

Προεδρείο:

15.15-16.30

Καφαντόγιας Άρης

Η κοινωνική διαδρομή του καπνού: Η κατανάλωση και η νομοθεσία του καπνού στην Αυστρία, 1740-1830


Γκοτσίνας Κωστής

«Το χασίς ή τον καπνόν»: το δίλημμα κατά τα πρώτα βήματα της ελληνικής καπνοκαλλιέργειας (1880-1920)


Θεοδωρίδου Γαρυφαλλιά

Ηγεμονικοί λόγοι της Εκκλησίας περί καπνού και καπνίσματος


Χρυσίδης Νικόλαος

Δείγμα πολυτίμητον ευνοίας ή έξις επιβλαβής εις την υγείαν και το πουγγίον; Προς μια καταγραφή των απόψεων για το κάπνισμα στον ελληνικό δημόσιο λόγο το 19ο και τις αρχές του 20ου αιώνα


Αθανασιάδης Χάρης

«Μέρα μαγιού μου μίσεψες…» . Ο ματωμένος Μάης του '36 στη δημόσια σφαίρα

16.30-17.00

Συζήτηση




17.00-17.30: διάλειμμα

2η απογευματινή συνεδρία: Η κληρονομιά του καπνού στο αστικό τοπίο

Προεδρείο:

17.30-18.45

Σιναμίδης Ιορδάνης

Ζητήματα ανάδειξης της συλλογικής μνήμης και ένταξης νέων χρήσεων στα αρχιτεκτονικά μνημεία της κληρονομιάς του καπνού
στα αστικά κέντρα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης


Γκουβούση Σοφία - Ταβλίκος Σπύρος

Θεσσαλονίκη - Πρωτεύουσα πόλη του καπνού. Ανάπτυξη των καπναποθηκών κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα


Ζωΐδης Λέανδρος

Οι καπναποθήκες του Εθνικού Οργανισμού Καπνού και ο αρχιτέκτων Λέανδρος Ι. Ζωΐδης


Δανιήλ Μαρία

Καπνεργοστάσια της Αθήνας. Πρόταση διατήρησης της μνήμης που χάνεται


Αδαμάκης Κώστας

Δρόμοι του καπνού στην πόλη του Βόλου

18.45-19.15

Συζήτηση




19.45-20.45: ξενάγηση στο Μουσείο Καπνού Καβάλας

21.00: Δείπνο





Κυριακή 9 Δεκεμβρίου 2018

1η πρωινή συνεδρία: Αρχεία καπνού

Προεδρείο:

09.30-10.15


Λεμονίδου Έλλη - Χουλιάρας Σπύρος

Οι πηγές για τη μελέτη της ιστορίας του καπνού στο Αγρίνιο


Ρεντετζή Μαρία - Scuermann Sandra

Χρησιμοποιώντας τη Φωτογραφία ως Ιστορικό Τεκμήριο: Το Φωτογραφικό Αρχείο της Reemtsma Cigarettenfabriken του Μουσείου Εργασίας στο Αμβούργο


Γονατίδης Γιάννης

Η ομορφιά της λίστας: χαρτογραφώντας αρχεία για την ιστορία του καπνού

10.15-10.45


συζήτηση




10.45-11.00: διάλειμμα

2η πρωινή συνεδρία: καπνεργασία

Προεδρείο:

11.00-12.00

Μπουσχότεν Ρίκι βαν

Έμφυλες διαστάσεις στην προφορική μνήμη καπνεργατ(ρι)ών της καπνοβιομηχανίας «Ματσάγγος» του Βόλου


Μπέτας Θανάσης

Κυριακή Κερανίδου, ετών 7, πακεταρίστρια. Παιδική εργασία στον κλάδο της ελληνικής καπνοβιομηχανίας κατά τον 20οαιώνα


Παλούκης Κώστας

Από την κριτική του "συντεχνιασμού" και του "ενιαίου μετώπου" στους "οικονομικούς αγώνες": πλευρές της τακτικής των κομμουνιστών της καπνεργάτες (1927-1934)


Ραζάκος Χάρης - Κόφφα Δόμνα

Η καταστολή του εργατικού-συνδικαλιστικού κινήματος στα χρόνια του Εμφυλίου: Καβαλιώτες καπνεργάτες στο Έκτακτο Στρατοδικείο

12.00-12.30





12.30-13.30: Συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με τίτλο «Καπνός: οι πολλαπλές όψεις ενός ιστορικού φαινομένου» /παρεμβάσεις 10΄

Οι συμμετέχοντες θα αναγραφούν στην τελική έκδοση του προγράμματος

ΠΟΣΤΕΡ

Κίζης Γιάννης, Αρχιτέκτων, Ομότιμος καθηγητής Ε.Μ.Π.

Βρετζάκη Ελένη, Αρχιτέκτων





13.30-14.30: Σύνοψη εργασιών-συζήτηση-κλείσιμο συνεδρίου



ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Γιάννης Βύζικας, Πρόεδρος ΙΚΚΙΚ

Μιχάλης Σαχσαμάνογλου, Αντιπρόεδρος ΙΚΚΙΚ

Άγγελος Παληκίδης, Επίκ. Καθηγητής ΔΠΘ-επιστημονικός σύμβουλος ΙΚΚΙΚ

Ζωή Γαβριηλίδου, Καθηγήτρια ΔΠΘ-Κοσμήτορας Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών

Μάρκος Δέμπας, Οικονομολόγος-Πρόεδρος Επιμελητηρίου Καβάλας

Γιάννης Γονατίδης, Υπ. διδάκτορας ιστορίας Πανεπιστημίου Κρήτης, εξωτ. συνεργάτης ΙΜΣ/Ι

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ζωή Γαβριηλίδου, Καθηγήτρια Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Βασίλης Δαλκαβούκης, Αν. Καθηγητής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Μιχάλης Ζουμπουλάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ulrich Moennig, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αμβούργου

Άγγελος Παληκίδης, Επίκ. Καθηγητής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Λήδα Παπαστεφανάκη, Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων & Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ

Σωκράτης Πετμεζάς, Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης & Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ

Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου, Διευθύντρια Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Ευάγγελος Χεκίμογλου, Διδάκτωρ Οικονομικών, Έφορος Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης





ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Κερμανίδου Ελένη

Μαυρουδή Ελένη